Smeekbede bij het binnengaan van de markt: dua voor winkels, supermarkt en online aankopen

Van huis naar de markt: aanbidding in de gewone dag

Een moslim aanbidt Allah niet alleen in de moskee, tijdens het gebed of op momenten van stilte. Ook de gewone dag kan een weg van aanbidding zijn. Wanneer hij zijn huis verlaat, onderweg is, in de auto zit, de bus neemt, door een winkelstraat loopt of een supermarkt binnengaat, blijft hij een dienaar van Allah. Zijn lichaam beweegt door de wereld, maar zijn hart hoeft niet los te raken van zijn Heer.

De smeekbede (dua) bij het verlaten van het huis heeft een eigen plaats en wordt apart besproken. Dit artikel gaat over het moment daarna: het binnengaan van de markt. Voor veel moslims in Nederland, België en Vlaanderen betekent “de markt” niet alleen de klassieke markt met kramen. Het kan ook een supermarkt zijn, een winkelcentrum, een kledingzaak, een halalwinkel, een webshop of een aankoopapp op de telefoon.

Juist zulke gewone momenten laten zien hoe ruim aanbidding in de islam is. Een moslim koopt brood, kleding, eten of huishoudelijke spullen, maar hij doet dat niet als iemand die Allah vergeet. Hij vraagt Allah om het goede, zoekt bescherming tegen het slechte en bewaakt zijn hart tegen begeerte, haast, misleiding en achteloosheid. Zo worden gewone boodschappen een kleine oefening in geloof.

Waarom is de markt een spirituele test?

De markt is een plaats waar veel menselijke neigingen samenkomen. Mensen kopen wat zij nodig hebben, maar kijken ook naar wat zij niet nodig hebben. Verkopers willen verkopen, klanten willen voordelig kopen, producten worden aangeprezen en verlangens worden gewekt. In zo’n omgeving kan het hart snel worden meegenomen door bezit, korting, status, gemak of vergelijking.

Profeet Mohammed ﷺ (vrede zij met hem) zei: “De meest geliefde plaatsen bij Allah zijn de moskeeën, en de meest gehate plaatsen bij Allah zijn de markten.” Overgeleverd door Moeslim.

Deze hadith betekent niet dat handel verboden is. De islamitische godsdienst verbiedt eerlijke handel niet. De Profeet ﷺ leefde in een samenleving waarin mensen kochten, verkochten, reisden voor handel en hun levensonderhoud verdienden. Ook onder de metgezellen waren mensen die actief waren in handel. De betekenis is dat de moskee een plaats is waar het hart wordt opgeroepen tot gebed, nederigheid, kennis en herinnering aan Allah (dhikr), terwijl de markt een plaats is waar de mens sneller wordt blootgesteld aan winstdrang, misleiding, hardheid, lawaai, haast en vergeetachtigheid.

Daarom is de markt een spirituele test. Niet omdat de moslim de markt moet vermijden, maar omdat hij zichzelf daar niet mag verliezen. Hij koopt en verkoopt, maar hij vergeet niet dat Allah de Werkelijke Voorziener is. Hij ziet prijzen en aanbiedingen, maar hij weet dat deze wereld zijn hart niet mag bezitten. Hij betaalt en ontvangt, maar hij weet dat eerlijkheid zwaarder weegt dan voordeel.

Allah (God) zegt: “O jullie die geloven, eet elkaars bezittingen niet op onrechtmatige wijze, behalve wanneer er handel is met wederzijdse instemming onder jullie. En dood julliezelf niet. Voorwaar, Allah is voor jullie Meest Barmhartig.” (Soera an Nisa 4:29)

Dit vers laat zien dat handel in de islam verbonden is met rechtvaardigheid, toestemming en het vermijden van onrecht. De markt is dus niet alleen een economische ruimte. Zij is ook een ruimte waarin het geweten wordt getest. Wat iemand koopt, verkoopt, belooft, verbergt, betaalt of aanprijst, zegt iets over zijn verhouding tot Allah.

De smeekbeden bij het binnengaan van de markt

In de islamitische overleveringen worden smeekbeden genoemd bij het binnengaan van de markt. Zij herinneren de moslim eraan dat hij een plaats binnengaat waar bezit, handel en verlangen zichtbaar aanwezig zijn, terwijl het werkelijke koningschap, de lof en het goede bij Allah zijn.

Uitspraak in Nederlandse letters:

“La ilaha illa Allah, wahdahoe la sjarieka lah. Lahoel moelk wa lahoel hamd. Joehji wa joemiet, wa hoewa hajjoen la jamoet. Bi jadihil chajr, wa hoewa ala koelli sjaj in qadier.”

Betekenis in het Nederlands:

“Er is geen god dan Allah alleen, zonder deelgenoot. Aan Hem behoort het koningschap en aan Hem behoort alle lof. Hij geeft leven en doet sterven, en Hij is de Levende Die niet sterft. In Zijn Hand is al het goede, en Hij is tot alles in staat.”

Er is ook een smeekbede genoemd waarin de moslim Allah vraagt om het goede van de markt en bescherming zoekt tegen het kwaad ervan, vooral tegen een zondige eed en een schadelijke transactie.

Uitspraak in Nederlandse letters:

“Bismillah. Allahumma inni as aloeka min chajri hadzihis soeq wa chajri ma fieha. Wa aoedhoe bika min sjarriha wa sjarri ma fieha. Allahumma inni aoedhoe bika an oesieba fieha jamienan faadjirah aw safqatan chaasirah.”

Betekenis in het Nederlands:

“In de naam van Allah. O Allah, ik vraag U om het goede van deze markt en het goede dat zich daarin bevindt. En ik zoek bescherming bij U tegen het kwaad ervan en tegen het kwaad dat zich daarin bevindt. O Allah, ik zoek bescherming bij U dat ik daarin een zondige eed afleg of terechtkom in een verliesgevende of schadelijke transactie.”

Deze overleveringen worden door geleerden verschillend beoordeeld. Sommige geleerden hebben ze verzwakt, terwijl anderen ze hebben genoemd of gebruikt binnen de ruimte van deugdzame daden. De betekenissen zijn goed en niet in strijd met de Koran (Quran) of de profetische leiding (soenna). Daarom worden specifieke beloningen die in sommige versies worden genoemd niet met zekerheid benadrukt, maar blijft het gedenken van Allah en het vragen om bescherming in de markt een goede en waardevolle zaak.

Een moslim mag deze betekenissen ook in het Nederlands uitspreken, vooral wanneer hij de uitspraak nog niet goed kent. Allah kent alle talen, alle harten en alle verborgen noden. Het is mooi om de overgeleverde woorden stap voor stap te leren, maar de deur van smeekbede is breed. Wie Allah vraagt om bescherming tegen bedrog, slechte keuzes, verspilling, schadelijke handel en onrust in het hart, doet iets dat in zichzelf geliefd en goed is.

De markt als spiegel van het hart

De markt laat vaak zien wat in het hart leeft. Iemand kan denken dat hij alleen boodschappen doet, maar ondertussen wordt zijn innerlijk geraakt door verlangen, vergelijking, onzekerheid of haast. Hij ziet iets en voelt plots dat hij het moet hebben. Hij koopt iets om een leegte te vullen. Hij vergelijkt zijn leven met wat anderen dragen, eten of bezitten. Hij voelt even vreugde door een aankoop, maar kort daarna keert dezelfde onrust terug.

Daarom zijn de smeekbeden bij de markt zo diep. Zij brengen het hart terug naar Allah op het moment dat de wereld sterk aanwezig is. Wanneer de moslim zegt dat er geen god is dan Allah, herinnert hij zichzelf eraan dat niets in de markt de plaats van Allah mag innemen. Wanneer hij zegt dat het koningschap aan Allah behoort, beseft hij dat geld en bezit slechts middelen zijn. Wanneer hij zegt dat alle lof aan Allah behoort, wordt hij bevrijd van de aanbidding van merken, uiterlijk, status en koopkracht.

De markt zegt tegen de mens: kijk wat je kunt kopen. De smeekbede zegt tegen het hart: vergeet niet Wie jou werkelijk onderhoudt. De markt zegt: je hebt meer nodig. De smeekbede zegt: vraag Allah om wat goed voor je is. De markt zegt: haast je, anders mis je de aanbieding. De smeekbede zegt: zoek bescherming tegen een schadelijke transactie. De markt zegt: zweer, overdrijf, verkoop en win. De smeekbede zegt: zoek bescherming tegen een zondige eed.

Zo wordt de smeekbede een bescherming van binnenuit. Zij beschermt niet alleen tegen slechte mensen, maar ook tegen de zwakte van de eigen ziel. Niet elke schade komt van buiten. Soms komt schade van begeerte, ontevredenheid, trots, haast of de behoefte om meer te bezitten dan men nodig heeft.

Een moslim vraagt Allah daarom niet alleen om goedkope prijzen of goede producten. Hij vraagt om een zuiver hart in een omgeving die het hart kan vervuilen. Hij vraagt om eerlijkheid wanneer winst dichtbij is. Hij vraagt om tevredenheid wanneer verlangen wordt opgewekt. Hij vraagt om bescherming tegen bedrog van anderen, maar ook tegen het bedrog van zijn eigen begeerte.

De markt vandaag: supermarkt, winkelcentrum en online aankopen

Voor veel moslims in Nederland, België en Vlaanderen is de markt vandaag een dagelijkse omgeving. Men gaat naar een supermarkt, een winkelcentrum, een buurtwinkel, een halal slagerij, een bakker, een kledingzaak of een grote winkelketen. Men loopt langs schappen, verpakkingen, aanbiedingen, geuren en producten die allemaal om aandacht vragen. Soms is de vraag eenvoudig: heb ik dit nodig? Soms is zij dieper: is dit toegestaan, eerlijk, gezond, nuttig en goed voor mijn gezin?

De smeekbede bij het binnengaan van de markt helpt de moslim om niet alleen met zijn ogen te kopen, maar met een wakker hart. Hij vraagt Allah om het goede van deze plaats en bescherming tegen het kwaad ervan. Dat kwaad kan duidelijk zijn, zoals bedrog, diefstal, valse eden of oneerlijke handel. Maar het kan ook zachter binnenkomen: verspilling, achteloosheid, twijfelachtige producten, schulden uit begeerte, of aankopen die vooral uit leegte en gewoonte komen.

De online markt maakt dit nog sterker. Vroeger moest iemand naar buiten om de markt te betreden. Nu kan de markt binnenkomen via de telefoon. Webshops, sociale media, advertenties, betaalapps, namaakwebsites, nepaanbiedingen, misleidende kortingen en eindeloos scrollen brengen de markt tot in de woonkamer en slaapkamer. Soms koopt iemand niet omdat hij iets nodig heeft, maar omdat hij lang genoeg heeft gekeken.

Ook online heeft de moslim bescherming nodig. Hij kan Allah vragen om hem te bewaren tegen fraude, oplichting, slechte transacties, impulsieve aankopen, misleidende verkopers en aanbiedingen die te mooi lijken om waar te zijn. Hij kan vóór het betalen even stoppen en denken: is dit goed, eerlijk, nodig en veilig? Is dit een aankoop met rust in het hart, of een aankoop uit druk, begeerte of angst om iets te missen?

Allah (God) zegt: “Wanneer het gebed is verricht, verspreid jullie dan over de aarde en zoek naar de gunst van Allah, en gedenk Allah veel, opdat jullie zullen slagen.” (Soera al Joemoea 62:10)

Dit vers geeft een prachtig evenwicht. De mens mag zich verspreiden over de aarde en zoeken naar de gunst van Allah. Werk, handel en levensonderhoud hebben hun plaats. Maar Allah zegt ook: gedenk Allah veel. De gelovige zoekt zijn levensonderhoud zonder zijn hart los te maken van zijn Heer.

Hoe aanbidt een moslim Allah tijdens kopen en verkopen?

De smeekbede bij het binnengaan van de markt is geen vervanging van goed gedrag. Zij moet juist leiden tot beter gedrag. Wie Allah noemt bij het binnengaan van een plaats van handel, moet ook proberen eerlijk te zijn in koop en verkoop, betrouwbaar in afspraken, voorzichtig met beloften en rechtvaardig in omgang met anderen.

Een handelaar hoort waarheid belangrijker te vinden dan snelle winst. Hij verbergt geen gebreken, bedriegt mensen niet, zweert niet vals, misbruikt geen onwetendheid van klanten en maakt van reclame geen misleiding. Zijn handel kan een middel zijn tot levensonderhoud, maar ook een plaats waar zijn geloof zichtbaar wordt. De bescherming van Allah wordt gevraagd met de tong, maar gezocht door eerlijk gedrag.

Een koper heeft ook verantwoordelijkheid. Hij koopt niet achteloos, verspilt niet, maakt geen schulden uit begeerte, vernedert werknemers niet, spreekt niet grof en raakt niet bezeten door korting en aanbieding. Ook de koper kan onrecht doen: door misbruik te maken van fouten, door oneerlijk te onderhandelen of door zijn hart volledig te laten beheersen door bezit.

De Profeet ﷺ zei: “Wie ons bedriegt, behoort niet tot ons.” Overgeleverd door Moeslim.

Deze hadith laat zien dat marktgedrag niet losstaat van geloof. Eerlijkheid in handel is geen extra versiering van religie, maar een teken van waarachtigheid. Een mens kan veel spreken over geloof, maar zijn omgang met geld laat vaak zien hoe diep dat geloof werkelijk is.

Ook de manier waarop men de smeekbede zegt, vraagt om goed gedrag. Men hoeft haar niet hardop te roepen. Men hoeft mensen niet aan te kijken alsof men iets bewijst. Men hoeft er geen voorstelling van te maken. Men zegt haar rustig, met een aanwezig hart, zonder mensen te storen en zonder zichzelf beter te voelen dan anderen. De bedoeling is niet dat de markt ziet hoe vroom men is. De bedoeling is dat het hart Allah niet vergeet.

Wie de smeekbeden niet uit het hoofd kent, kan de betekenis lezen of in eigen woorden Allah gedenken. Wie ze leert, kan ze rustig herhalen tot de uitspraak vertrouwder wordt. De waarde ligt niet alleen in de klank, maar ook in het bewustzijn: ik ga een plaats binnen waar de wereld mij kan afleiden, dus ik herinner mij Allah voordat mijn hart wordt meegenomen.

Een moslim hoeft de markt niet te verlaten om Allah trouw te blijven. Hij moet leren de markt binnen te gaan zonder dat de markt zijn hart bezit. Hij mag kopen, maar niet vergeten. Hij mag verkopen, maar niet bedriegen. Hij mag genieten, maar niet verspillen. Hij mag zoeken naar levensonderhoud, maar hij weet dat het goede uiteindelijk in de Hand van Allah is.

Zo wordt een gewone handeling een moment van geloof. De stap naar de winkel, het lezen van ingrediënten, het betalen aan de kassa, het openen van een aankoopapp en het afsluiten van een koop kunnen allemaal herinneringen worden aan een grotere waarheid: de mens bezit niets werkelijk, behalve wat Allah hem toevertrouwt; en wat Allah hem toevertrouwt, moet hij met eerlijkheid, dankbaarheid en bewustzijn dragen.