Dua bij het gaan naar de moskee en bij het binnengaan en verlaten ervan

De reis naar de moskee begint niet pas wanneer de deur van het gebouw zichtbaar wordt. Zij begint wanneer een moslim zijn dagelijkse bezigheden onderbreekt, zich reinigt, geschikte kleding aantrekt en besluit naar een huis van Allah (God) te gaan. Achter hem blijven het werk, de berichten op zijn telefoon, de gesprekken en de zorgen van de dag. Voor hem ligt een plaats waar hij zal staan, buigen en zich neerwerpen voor zijn Schepper.

De afstand kan enkele straten zijn, maar ook een langere autorit of een reis met het openbaar vervoer. In Nederland, België en Vlaanderen woont niet iedere moslim op loopafstand van een moskee. Toch blijft de innerlijke beweging dezelfde: de mens verlaat tijdelijk de drukte van het dagelijkse leven om gehoor te geven aan de oproep tot het gebed.

De profetische leiding (soenna) begeleidt deze reis met smeekbeden, rust en waardigheid. Onderweg kan de moslim Allah om licht vragen. Bij het binnengaan vraagt hij dat de poorten van de goddelijke barmhartigheid voor hem worden geopend. Wanneer hij de moskee verlaat, vraagt hij Allah om Zijn gunst. Zo worden niet alleen het gebed zelf, maar ook de weg ernaartoe en de terugkeer naar het gewone leven onderdeel van de aanbidding.

De smeekbeden voor de moskee in één overzicht

Op weg naar het gebed is een uitgebreide smeekbede om licht overgeleverd: “O Allah, plaats licht in mijn hart, licht in mijn tong, licht in mijn gehoor en licht in mijn zicht. Plaats licht boven mij en licht onder mij, licht aan mijn rechterzijde en licht aan mijn linkerzijde, licht vóór mij en licht achter mij. Plaats licht in mijn innerlijk en maak het licht voor mij overvloedig.”

Uitspraak: Allahumma djal li fi qalbi noeran, wa fi lisani noeran, wa fi sami noeran, wa fi basari noeran, wa min fawqi noeran, wa min tahti noeran, wa an jamini noeran, wa an sjimali noeran, wa min bayni jadajja noeran, wa min khalfi noeran, wadjal fi nafsi noeran, wa azim li noeran.

Deze volledige formulering is door Moeslim overgeleverd in een bericht van Abdullah ibn Abbas, moge Allah tevreden met hem zijn, over het nachtgebed van Profeet Mohammed ﷺ (vrede zij met hem) en zijn vertrek naar het gebed.

Bij het binnengaan vraagt de moslim Allah om de poorten van Zijn barmhartigheid voor hem te openen: “O Allah, open voor mij de poorten van Uw barmhartigheid.”

Uitspraak: Allahumma iftah li abwaba rahmatik.

Ook is bij het binnengaan een smeekbede om bescherming tegen de vervloekte duivel (shaytan) overgeleverd: “Ik zoek bescherming bij Allah, de Almachtige, bij Zijn edele aangezicht en bij Zijn eeuwige heerschappij tegen de vervloekte duivel.”

Uitspraak: Aoezoe billahil azim, wa bi wadjhihil karim, wa soeltanihil qadim, min as sjaytanir radjim.

Bij het verlaten van de moskee vraagt de gelovige Allah om Zijn gunst: “O Allah, ik vraag U om Uw gunst.”

Uitspraak: Allahumma inni asaluka min fadlik.

De Profeet ﷺ zei: “Wanneer iemand van jullie de moskee binnengaat, laat hij dan zeggen: ‘O Allah, open voor mij de poorten van Uw barmhartigheid.’ Wanneer hij naar buiten gaat, laat hij dan zeggen: ‘O Allah, ik vraag U om Uw gunst.’” (Overgeleverd door Moeslim).

De kracht van deze smeekbeden ligt niet in het gehaast herhalen van klanken zonder begrip. Zij begeleiden een werkelijke beweging: onderweg vraagt de gelovige om licht, bij het binnengaan om barmhartigheid en bij het vertrek om de gunst van Allah.

De voorbereiding begint vóór je de deur uitgaat

De weg naar de moskee begint met een zuivere bedoeling. De moslim vertrekt niet in de eerste plaats om bekenden te ontmoeten, nieuws te bespreken of door anderen te worden gezien. Hij gaat om Allah te aanbidden, het gebed te verrichten en zijn hart opnieuw op zijn Schepper te richten.

Wanneer het mogelijk is, verricht hij thuis de rituele wassing (woedoe). Hij draagt schone en geschikte kleding, verzorgt zijn lichaam en vertrekt vroeg genoeg om niet te hoeven rennen of gevaarlijk te rijden. Wie zijn vertrek tot het laatste moment uitstelt, neemt de onrust van buiten gemakkelijk mee de gebedsruimte in.

Allah zegt over de plaatsen waar Zijn naam wordt genoemd: “In huizen waarvan Allah heeft toegestaan dat zij worden verheven en waarin Zijn naam wordt genoemd, wordt Hij in de ochtend en de avond verheerlijkt door mensen die door handel en verkoop niet worden afgeleid van het gedenken van Allah, het onderhouden van het gebed en het geven van de verplichte liefdadigheid. Zij vrezen een Dag waarop de harten en de blikken zullen worden omgekeerd.” (Soera an Noer 24:36–37).

Deze verzen beschrijven geen mensen zonder werk, gezin of maatschappelijke verplichtingen. Zij beschrijven mensen die handelen, werken en deelnemen aan het leven, maar zich daardoor niet volledig laten beheersen. Wanneer de tijd van het gebed komt, herkennen zij een grens: het bezit mag de eigenaar niet bezitten en de agenda mag het hart niet van Allah afsluiten.

De Profeet ﷺ verbond de reiniging thuis rechtstreeks met de stappen naar de moskee. Hij zei: “Wie zich in zijn huis reinigt en daarna naar een van de huizen van Allah gaat om een van de verplichte gebeden van Allah te verrichten, voor hem wist de ene stap een zonde uit en verheft de andere stap hem in rang.” (Overgeleverd door Moeslim).

De voorbereiding is daardoor geen los voorprogramma. De rituele wassing, de bedoeling, het verlaten van het huis en de stappen onderweg vormen samen de weg naar de aanbidding.

Wat betekent de smeekbede om licht?

De smeekbede om licht past diep bij de reis naar het gebed. De gelovige kan door donkere straten lopen, maar het licht waarom hij vraagt is meer dan zichtbaar daglicht. Hij vraagt om leiding, inzicht, bescherming en innerlijke helderheid.

Licht in het hart kan de mens helpen waarheid van begeerte te onderscheiden. Een hart kan veel informatie bevatten en toch zonder richting zijn. Het kan weten wat juist is, maar door trots, boosheid, angst of liefde voor de wereld worden verduisterd. Daarom vraagt de gelovige niet alleen om kennis, maar om een hart dat door die kennis wordt geleid.

Licht in de tong herinnert eraan dat woorden niet behoren voort te komen uit roddel, hardheid of een voortdurende behoefte aan aandacht. De tong die Allah tijdens het gebed gedenkt, keert daarna terug naar het gezin, de werkplek en de samenleving. Ook daar behoren waarheid, zachtheid en wijsheid zichtbaar te worden.

Licht in het gehoor en het zicht kan de gelovige eraan herinneren dat niet alles wat wordt gehoord of gezien zonder onderscheid in het hart hoeft te worden toegelaten. De mens kan veel waarnemen en toch weinig begrijpen. Daarom vraagt hij Allah dat zijn waarneming hem dichter bij het goede brengt.

De vraag om licht vóór, achter, boven, onder, rechts en links drukt de volledige afhankelijkheid van Allah uit. De gelovige vraagt niet om leiding in slechts één deel van zijn leven, terwijl de rest verduisterd blijft. Hij vraagt dat Allah hem van alle kanten leidt, beschermt en met licht omringt.

Deze betekenissen zijn geen strakke uitleg waarin iedere richting aan één bepaalde gebeurtenis wordt gekoppeld. De woorden kunnen de gelovige er vooral aan herinneren dat hij in iedere richting en in iedere toestand leiding en bescherming van Allah nodig heeft.

Juist onderweg naar de moskee wordt deze smeekbede concreet. Het lichaam kan naar de gebedsruimte gaan terwijl het hart nog wordt voortgetrokken door werk, conflicten, zorgen of verlangens. De smeekbede om licht helpt de gelovige zich innerlijk voor te bereiden op werkelijke aanwezigheid voor Allah.

Met rust en waardigheid naar het gebed

Sommige mensen vertrekken zo laat dat de hele reis naar de moskee door haast wordt beheerst. Zij rennen over straat, rijden te snel, slaan hard met deuren en stappen buiten adem de gebedsruimte binnen. De wens om een deel van het gebed met de imam te bereiken is begrijpelijk, maar de profetische leiding schrijft een andere houding voor.

De Profeet ﷺ zei: “Wanneer jullie de oproep om met het gebed te beginnen horen, ga dan met rust en waardigheid naar het gebed en haast jullie niet. Verricht wat jullie met de imam bereiken en voltooi daarna wat jullie hebben gemist.” (Overgeleverd door al Boekhari en Moeslim).

Rust betekent niet dat de gebedstijd onbelangrijk is. De moslim behoort op tijd te vertrekken en het gezamenlijke gebed serieus te nemen. Wanneer hij toch vertraagd is, herstelt hij zijn eigen late vertrek niet door zichzelf of anderen onderweg in gevaar te brengen.

Dit geldt ook voor wie met de auto of de fiets naar de moskee gaat. Te snel rijden, gevaarlijk inhalen, plotseling stoppen of haastig parkeren tussen voetgangers past niet bij de waardigheid waarmee hij naar het gebed behoort te komen. Een goede bestemming maakt onzorgvuldig gedrag onderweg niet goed.

Wanneer hij een deel van het gezamenlijke gebed mist, sluit hij rustig bij de imam aan. Daarna voltooit hij wat hij heeft gemist. Allah ziet niet alleen het moment waarop iemand de rij bereikt, maar ook zijn bedoeling, inspanning en houding onderweg.

Iedere stap naar de moskee heeft betekenis

Wie naar de moskee loopt, legt niet alleen afstand af. Iedere stap wordt in de profetische overlevering verbonden met vergeving en geestelijke verheffing. Dat geeft een andere betekenis aan een koude ochtend, een regenachtige avond of een langere route door de wijk.

De weg hoeft geen verloren tijd tussen het huis en het gebed te zijn. Zij kan een stille periode worden waarin de gelovige Allah gedenkt, zijn bedoeling vernieuwt en zich innerlijk losmaakt van wat hem daarvoor bezighield.

Voor veel moslims in Nederland en België is lopen niet altijd mogelijk. De moskee kan kilometers verderop liggen, het weer kan zwaar zijn en werk- of gezinsverplichtingen kunnen het gebruik van een auto, fiets, bus of trein noodzakelijk maken. De bijzondere verdienste van het lopen mag daarom niet worden gebruikt om mensen die een ander vervoermiddel nodig hebben kleiner te maken.

Ook wie rijdt of met het openbaar vervoer reist, kan met een oprechte bedoeling vertrekken, onderweg Allah gedenken en zich voorbereiden op het gebed. Wie een deel van de route veilig kan lopen, kan dat doen. Wie dat niet kan, weet dat Allah de inspanning, de omstandigheden en de bedoeling van iedere dienaar kent.

De werkelijke vraag is niet alleen hoeveel meter iemand heeft afgelegd, maar ook wat de reis met zijn hart heeft gedaan. Is hij rustiger geworden? Heeft hij zijn zorgen aan Allah toevertrouwd? Is hij zich bewuster geworden van de ontmoeting waarvoor hij onderweg is?

Waarom vraag je bij het binnengaan om barmhartigheid?

Bij de deur van de moskee vraagt de gelovige niet om status, rijkdom of erkenning. Hij vraagt Allah om de poorten van Zijn barmhartigheid voor hem te openen.

Fysieke toegang tot een moskee betekent nog niet automatisch dat ook het hart is geopend. Een mens kan binnenkomen, bidden en weer vertrekken terwijl hij innerlijk nauwelijks aanwezig was. Hij kan in de moskee zitten terwijl zijn gedachten uitsluitend met zijn werk, conflicten of eigen gelijk bezig blijven.

Daarom vraagt hij om barmhartigheid. Hij heeft de barmhartigheid van Allah nodig om oprecht te bidden, de Koran te begrijpen, berouw te tonen, vergeving te ontvangen en zachter naar buiten te gaan dan hij binnenkwam.

De korte smeekbede is gemakkelijk te leren, maar haar betekenis is breed. De gelovige vraagt niet alleen om een plaats in het gebouw. Hij vraagt dat Allah hem toegang geeft tot de geestelijke vruchten waarvoor de moskee is bestemd.

Er zijn ook uitgebreidere overgeleverde formuleringen en herinneringen bij het binnengaan. De moslim hoeft echter niet iedere bekende formulering tot één lange tekst samen te voegen. Hij kan de korte, duidelijke smeekbede zeggen en op andere momenten een uitgebreidere overgeleverde vorm gebruiken. Het doel is de profetische praktijk met begrip te volgen, niet om een zware reeks te creëren die mensen uit angst voor fouten vermijden.

Bescherming tegen de influisteringen van de duivel

De moskee is een plaats van gebed, kennis en herinnering aan Allah. Dat betekent niet dat de duivel daar geen pogingen doet om de mens af te leiden. Juist tijdens het gebed kunnen gesprekken, plannen en zorgen in het hoofd terugkeren die daarvoor nauwelijks aanwezig leken.

Daarom is de smeekbede om bescherming bij het binnengaan passend. De gelovige zoekt bescherming bij Allah, de Almachtige, bij Zijn edele aangezicht en bij Zijn eeuwige heerschappij tegen de vervloekte duivel.

In de overlevering staat: “Wanneer iemand zegt: ‘Ik zoek bescherming bij Allah, de Almachtige, bij Zijn edele aangezicht en bij Zijn eeuwige heerschappij tegen de vervloekte duivel’, zegt de duivel: ‘Hij is de rest van deze dag tegen mij beschermd.’” (Overgeleverd door Aboe Dawoed).

Deze smeekbede leert de moslim niet om voortdurend angstig naar de onzichtbare wereld te kijken. Zij leert hem juist tot Wie hij zich behoort te wenden. De bescherming ligt niet uitsluitend in zijn eigen concentratie, wilskracht of vroomheid, maar bij Allah.

Bescherming zoeken vervangt de eigen verantwoordelijkheid niet. De gelovige zet zijn telefoon op stil, vermijdt onnodige gesprekken en probeert bewust te luisteren en te bidden. Hij vraagt Allah om bescherming en neemt tegelijk de middelen weg waardoor afleiding gemakkelijk wordt.

Met welke voet ga je de moskee binnen?

Islamitische juristen hebben aanbevolen om bij het binnengaan van de moskee met de rechtervoet te beginnen en bij het verlaten met de linkervoet. Dit sluit aan bij de algemene profetische voorkeur om bij verzorgde en eervolle handelingen met rechts te beginnen.

Aisja (Aisha), moge Allah tevreden met haar zijn, vertelde: “De Profeet ﷺ hield ervan met rechts te beginnen bij het aantrekken van zijn schoenen, het kammen van zijn haar, zijn reiniging en in al zijn handelingen.” (Overgeleverd door al Boekhari en Moeslim).

Geleerden pasten dit algemene beginsel ook toe op het binnengaan van de moskee. Het gaat om een aanbevolen omgangsvorm, niet om een voorwaarde voor een geldig bezoek of gebed. Wie per ongeluk met de linkervoet naar binnen stapt, hoeft niet terug te keren om de drempel opnieuw over te gaan.

De profetische leiding is bedoeld om gewone handelingen bewust en mooi te maken, niet om de mens voortdurend angstig te laten twijfelen. Kinderen kunnen deze gewoonte daarom rustig en geleidelijk leren: rechts naar binnen, links naar buiten, bij het binnengaan vragen om barmhartigheid en bij het verlaten om de gunst van Allah.

Wat doe je direct nadat je bent binnengekomen?

Wanneer de moslim de gebedsruimte binnenkomt en het verplichte gezamenlijke gebed nog niet is begonnen, verricht hij vóór het zitten twee gebedseenheden ter begroeting van de moskee.

De Profeet ﷺ zei: “Wanneer iemand van jullie de moskee binnengaat, laat hij dan twee gebedseenheden verrichten voordat hij gaat zitten.” (Overgeleverd door al Boekhari en Moeslim).

Deze twee gebedseenheden zijn geen aanbidding van het gebouw. Zij worden uitsluitend voor Allah verricht. De eerste handeling na het binnengaan wordt daarmee gebed, niet het openen van de telefoon of het beginnen van een werelds gesprek.

Wanneer de oproep om met het verplichte gebed te beginnen al is uitgesproken, begint de moslim geen afzonderlijk vrijwillig gebed meer. De Profeet ﷺ zei: “Wanneer de oproep om met het gebed te beginnen is uitgesproken, is er geen ander gebed dan het verplichte gebed.” (Overgeleverd door Moeslim).

Hij sluit dan direct bij de imam aan. Het gezamenlijke verplichte gebed vervult in die situatie ook de bedoeling van de begroeting van de moskee.

Ook wie op vrijdag binnenkomt terwijl de vrijdagpreek al bezig is, hoeft niet zonder meer te gaan zitten. Djabir ibn Abdullah (Jabir ibn Abdullah), moge Allah tevreden met hem zijn, vertelde: “Soelaik al Ghatafani kwam op vrijdag de moskee binnen terwijl de Boodschapper van Allah ﷺ de preek hield en hij ging zitten. De Profeet ﷺ zei tegen hem: ‘Soelaik, sta op en verricht twee gebedseenheden, en houd ze kort.’ Daarna zei hij: ‘Wanneer iemand van jullie op vrijdag binnenkomt terwijl de imam de preek houdt, laat hij dan twee gebedseenheden verrichten en die kort houden.’” (Overgeleverd door Moeslim).

De binnenkomende moslim verricht deze twee eenheden dus kort en gaat daarna zitten om naar de preek te luisteren. Zo worden zowel de begroeting van de moskee als de aandacht voor de vrijdagpreek bewaard.

Wie alleen kort naar binnen gaat om iets op te halen en niet gaat zitten, valt niet op precies dezelfde wijze onder de woorden die het zitten vóór het gebed noemen. Geleerden hebben de verdere details daarvan besproken. Voor de gewone praktijk volstaat de eenvoudige regel: wie binnenkomt om in de moskee te blijven, begint zo mogelijk met twee gebedseenheden; wie het verplichte gebed al begonnen aantreft, sluit onmiddellijk bij de imam aan.

Waardigheid en rust binnen de moskee

De smeekbede bij de deur krijgt haar werkelijke betekenis in het gedrag binnen. Wie om barmhartigheid vraagt, probeert zelf ook barmhartig te zijn tegenover de mensen die er bidden.

Hij verlaagt zijn stem, zet zijn telefoon op stil en vermijdt gesprekken die de concentratie van anderen verstoren. Hij loopt niet achteloos voor een biddende persoon langs en stapt niet over mensen heen om een plaats vooraan te bereiken wanneer hij zelf laat is gekomen.

Ook geuren behoren tot de rechten van de gemeenschap. De moslim komt schoon en verzorgd, maar gebruikt geen geur die anderen benauwt. Sterke etensgeuren, tabaksrook, vuile werkkleding en onvoldoende persoonlijke verzorging kunnen andere bezoekers hinderen, vooral wanneer mensen dicht naast elkaar staan.

Schoenen worden ordelijk geplaatst, doorgangen blijven vrij en afval wordt niet achtergelaten voor vrijwilligers. De moskee blijft een toevertrouwde verantwoordelijkheid wanneer iemand de wasruimte gebruikt, iets drinkt of met zijn kinderen aanwezig is.

Kinderen horen niet het gevoel te krijgen dat de moskee uitsluitend een plaats is waar volwassenen hen corrigeren. Zij moeten leren zacht te spreken, zorgvuldig met de ruimte om te gaan en anderen niet te storen. Dit onderwijs kan met geduld en warmte plaatsvinden. Een kind dat alleen boosheid en afwijzing ervaart, kan later wel de regels van het gebouw kennen, maar zijn hart ervan verwijderen.

De moskee brengt mensen met verschillende talen, leeftijden en achtergronden bijeen. Vooral in Nederlandse en Belgische steden kan in één rij iemand staan die hier is geboren, iemand die pas moslim is geworden en iemand die onlangs uit een ander land is aangekomen. De waardigheid van de moskee blijkt ook uit de wijze waarop zij elkaar begroeten, ruimte geven en niet uitsluitend binnen hun eigen vertrouwde groep blijven.

Waarom vraag je bij het verlaten om de gunst van Allah?

Bij het binnengaan vraagt de gelovige om barmhartigheid. Bij het verlaten vraagt hij om de gunst van Allah. Dit verschil draagt een diepe betekenis.

Binnen de moskee zoekt hij vergeving, nabijheid, kennis en herstel van het hart. Buiten wacht opnieuw de wereld van werk, inkomen, gezin, verantwoordelijkheid en beproeving. Voor dat leven vraagt hij Allah om Zijn gunst.

Die gunst is breder dan geld. Zij omvat toegestaan levensonderhoud, een goede beslissing, bescherming tegen verkeerde inkomsten, kracht om de familie te dienen, nuttige kennis, gezondheid en de mogelijkheid om het geleerde in daden om te zetten.

De moskee is daarom geen plaats waar de mens uit de wereld vlucht om daarna onveranderd terug te keren. Hij komt binnen om zijn verhouding tot Allah te herstellen en gaat vervolgens naar buiten met een vernieuwde verantwoordelijkheid tegenover de schepping.

De barmhartigheid waarom hij bij het binnengaan vroeg, hoort zichtbaar te worden in de manier waarop hij thuis spreekt, zaken doet, met buren omgaat en zijn werk verricht. Ook de gunst waar hij buiten om vraagt staat niet los van aanbidding. Eerlijk inkomen, gezondheid, tijd en gezinsleven zijn gaven die hem kunnen helpen Allah te gehoorzamen.

Wat als je een smeekbede vergeet?

De smeekbeden bij het gaan naar, binnengaan van en verlaten van de moskee behoren tot de aanbevolen profetische praktijk. Zij zijn geen voorwaarde voor de geldigheid van het gebed en evenmin voor het binnengaan of verlaten van de moskee.

Wie een smeekbede vergeet, hoeft niet terug naar de deur en draagt geen zonde alsof hij een verplicht onderdeel van het gebed heeft achtergelaten. Wanneer hij zich kort na het binnengaan herinnert wat hij wilde zeggen, kan hij Allah alsnog om barmhartigheid en bescherming vragen.

De juiste houding is leren zonder angst. Door de woorden regelmatig te herhalen, zichtbaar bij de ingang te plaatsen of samen met kinderen te oefenen, kunnen zij geleidelijk onderdeel van het dagelijkse ritme worden.

Het doel is niet dat de moslim bij iedere drempel gespannen controleert of hij ieder woord foutloos heeft uitgesproken. Het doel is dat de overgang naar en vanuit de moskee wordt begeleid door herinnering aan Allah.

Zeg je de smeekbede bij iedere deur?

De smeekbede wordt gezegd wanneer iemand werkelijk de moskee binnengaat of haar verlaat. Hij hoeft haar niet te herhalen bij iedere tussendeur, gang, lesruimte, schoenenkast of interne doorgang binnen hetzelfde gebouw.

Wanneer hij het gebouw volledig verlaat en later opnieuw binnengaat, kan hij de smeekbede opnieuw zeggen. Bij twijfel hoeft hij niet voortdurend bij te houden hoeveel deuren hij heeft gepasseerd. De herinnering aan Allah is belangrijker dan een mechanische registratie van iedere drempel.

In moderne moskeegebouwen kan de ingang uit meerdere deuren en gangen bestaan. De bezoeker kan de smeekbede zeggen wanneer hij de eigenlijke moskeeruimte of het gebouw dat als moskee dient binnengaat. Kleine verschillen in de indeling van het gebouw hoeven geen bron van onrust te worden.

Gelden deze smeekbeden ook voor vrouwen en kinderen?

De smeekbeden bij de moskee zijn niet alleen voor mannen. Een vrouw die naar de moskee gaat, kan onderweg eveneens om licht vragen, bij het binnengaan om barmhartigheid en bij het verlaten om de gunst van Allah.

Ook kinderen kunnen de korte uitspraken leren. De lange smeekbede om licht hoeft niet in één keer uit het hoofd te worden geleerd. Ouders kunnen beginnen met de woorden bij het binnengaan en verlaten, de betekenis uitleggen en later stap voor stap de langere smeekbede toevoegen.

Het doel is niet uitsluitend dat het kind klanken kan herhalen. Het hoort geleidelijk te begrijpen dat het bij de deur om de barmhartigheid van Allah vraagt en bij het naar buiten gaan om Zijn hulp en goedheid.

Wanneer kinderen een woord verkeerd uitspreken, kan dat rustig worden verbeterd. Een smeekbede die met liefde en begrip wordt geleerd, blijft eerder verbonden met de moskee dan een formule die vooral met druk en correcties wordt aangeleerd.

Geldt hetzelfde voor een gebedsruimte op school of werk?

In Nederland en België bidden veel moslims niet altijd in een formele moskee. Zij maken gebruik van een gebedsruimte op school, in een ziekenhuis, op een luchthaven of in een bedrijf.

Islamitische juristen maken onderscheid tussen een permanent aan Allah toegewijde moskee en een tijdelijke of multifunctionele gebedsruimte (moesalla). Sommige bijzondere regels van de moskee gelden daarom niet automatisch voor iedere kamer waarin wordt gebeden.

Toch is het goed om ook een gewone gebedsruimte met respect binnen te gaan, Allah te gedenken en Hem om barmhartigheid en bescherming te vragen. De smeekbeden blijven goede smeekbeden, ook wanneer de juridische status van de ruimte verschilt.

De twee gebedseenheden ter begroeting van de moskee zijn specifiek verbonden met een ruimte die werkelijk de status van moskee heeft. In een gewone multifunctionele gebedsruimte is iemand daaraan niet op dezelfde wijze gebonden, al kan hij natuurlijk een vrijwillig gebed verrichten wanneer de tijd en omstandigheden dat toelaten.

Voor werknemers, scholieren en studenten is vooral belangrijk dat zij het gebed niet laten uitgroeien tot een bron van onnodig conflict. Respect voor de ruimte, duidelijke afspraken en rekening houden met anderen passen bij dezelfde waardigheid waarmee de moslim naar een moskee gaat.

Van het huis van Allah terug naar het dagelijkse leven

De moslim die naar de moskee vertrekt, vraagt om licht. Hij erkent daarmee dat hij de weg niet uitsluitend met zijn verstand, ervaring of wilskracht kan vinden. Hij heeft Allah nodig om zijn hart, tong, gehoor, zicht en volledige leven te leiden.

Bij de deur vraagt hij om barmhartigheid. Hij komt niet binnen als iemand die door zijn aanwezigheid recht heeft op aanvaarding, maar als een dienaar die hoopt dat Allah de poorten voor hem opent.

Daarna zoekt hij bescherming tegen de duivel, begint hij met zijn rechtervoet en begroet hij de moskee met gebed. Binnen probeert hij de rust te bewaren waarmee hij onderweg moest komen. Zijn gedrag tegenover andere mensen wordt zo onderdeel van de eerbied waarmee hij Allah aanbidt.

Wanneer hij vertrekt, vraagt hij om goddelijke gunst. Hij draagt het gebouw niet met zich mee, maar neemt hopelijk iets mee van het licht, de barmhartigheid en de rust waarom hij heeft gevraagd.

Zo wordt de reis naar de moskee een volledige geestelijke beweging: uit het dagelijkse leven naar de aanbidding, en vanuit de aanbidding opnieuw het leven in. De ware uitwerking van de smeekbeden verschijnt niet alleen bij de deur, maar in de mens die daarna terugkeert naar zijn gezin, zijn werk en zijn omgeving.